Mục lục
Đeo khẩu trang đúng cách: Những điều bạn cần biết
Khẩu trang là một trong những biện pháp đơn giản giúp giảm nguy cơ lây truyền các bệnh đường hô hấp. Tuy nhiên, khẩu trang chỉ phát huy tác dụng khi được chọn phù hợp, đeo khít và sử dụng đúng cách. Đeo khẩu trang dưới mũi, thường xuyên kéo xuống để nói chuyện hoặc dùng lại khẩu trang đã ẩm bẩn có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ.
Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu cách chọn, đeo, tháo và bảo quản khẩu trang, cũng như những trường hợp nên cân nhắc sử dụng. Khuyến nghị cụ thể có thể khác nhau tùy tình hình dịch bệnh và hướng dẫn y tế tại địa phương.
Ảnh minh họa: Khẩu trang cần che kín cả mũi, miệng và cằm.
Vì sao đeo khẩu trang đúng cách lại quan trọng?
Khi một người nói chuyện, ho hoặc hắt hơi, họ có thể phát tán các hạt dịch tiết vào không khí. Một số bệnh đường hô hấp lây truyền qua những hạt này, đặc biệt khi mọi người ở gần nhau, trong không gian kín hoặc nơi thông khí kém. Khẩu trang tạo ra một lớp chắn giúp giảm lượng hạt phát tán từ người đeo và, tùy loại khẩu trang cũng như độ vừa vặn, có thể giảm lượng hạt người đeo hít phải.
Khẩu trang không phải là biện pháp bảo vệ tuyệt đối. Hiệu quả phụ thuộc vào loại khẩu trang, cách đeo, độ kín quanh khuôn mặt và hoàn cảnh sử dụng. Khẩu trang cũng không thay thế việc ở nhà khi đang ốm, vệ sinh tay, cải thiện thông khí hoặc làm theo hướng dẫn của cơ quan y tế. Kết hợp nhiều biện pháp phù hợp thường hữu ích hơn chỉ dựa vào một biện pháp duy nhất.
Chọn loại khẩu trang nào?
Có nhiều loại khẩu trang, và mỗi loại phù hợp với những mục đích khác nhau. Khi lựa chọn, hãy cân nhắc mức độ tiếp xúc, môi trường, thời gian đeo và khả năng vừa khít trên khuôn mặt.
- Khẩu trang y tế dùng một lần: Thường làm từ nhiều lớp vật liệu, tiện sử dụng và phù hợp với nhiều tình huống thường ngày. Khẩu trang cần nguyên vẹn, che kín mặt và ôm tương đối sát.
- Khẩu trang vải: Có thể sử dụng lại nếu được giặt và bảo quản đúng hướng dẫn. Nên chọn loại có nhiều lớp, vừa khuôn mặt và không có lỗ thủng hoặc phần vải bị giãn.
- Khẩu trang có khả năng lọc cao, chẳng hạn loại N95 hoặc tương đương: Có thể cung cấp mức lọc cao hơn khi vừa vặn đúng cách. Người dùng cần làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất; nếu khẩu trang không kín, hiệu quả thực tế có thể giảm đáng kể.
Không nên chỉ chọn khẩu trang theo màu sắc hoặc hình thức. Khẩu trang cần có chất lượng phù hợp, không bị hỏng và không gây cản trở nghiêm trọng đến việc hô hấp. Với người làm việc trong môi trường có yêu cầu bảo hộ đặc biệt, cần tuân theo quy định an toàn lao động và hướng dẫn chuyên môn.
Cách đeo khẩu trang đúng cách
Trước khi đeo, hãy rửa tay bằng xà phòng và nước hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay nếu không có điều kiện rửa. Kiểm tra khẩu trang để chắc chắn rằng nó sạch, khô và không bị rách. Với khẩu trang dùng một lần, không sử dụng lại chiếc đã ẩm, bẩn hoặc hư hỏng.
Đeo khẩu trang theo các bước sau:
- Xác định mặt trong và mặt ngoài. Làm theo hướng dẫn trên bao bì hoặc của nhà sản xuất. Với loại có thanh nẹp, phần thanh thường đặt ở phía trên sống mũi.
- Đặt khẩu trang lên mặt. Che kín mũi và miệng trước khi cố định dây đeo hoặc quai vòng qua tai.
- Điều chỉnh thanh nẹp mũi. Dùng ngón tay ép nhẹ thanh nẹp theo sống mũi để giảm khe hở.
- Kéo phần dưới xuống dưới cằm. Khẩu trang cần che từ sống mũi đến dưới cằm, không để hở hai bên mặt quá nhiều.
- Kiểm tra độ vừa vặn. Thử hít thở bình thường và điều chỉnh dây, quai hoặc nẹp mũi nếu cần. Nếu có luồng khí lớn thoát ra ở vùng mắt hoặc hai bên má, khẩu trang có thể chưa ôm sát.
Ảnh minh họa: Chọn khẩu trang vừa vặn và làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Những lỗi thường gặp khi đeo khẩu trang
Một số thói quen tưởng như vô hại lại khiến khẩu trang giảm tác dụng:
- Để hở mũi: Mũi vẫn tiếp xúc trực tiếp với không khí, trong khi khẩu trang được thiết kế để che cả mũi và miệng.
- Chỉ che miệng hoặc để hở cằm: Cách đeo này không tạo được lớp che phủ cần thiết.
- Đeo dưới cằm khi không sử dụng: Mặt trong khẩu trang có thể tiếp xúc với da, quần áo hoặc bề mặt không sạch. Nếu cần tháo ra, hãy tháo hẳn và cất đúng cách.
- Chạm tay liên tục vào mặt trước khẩu trang: Tay có thể làm bẩn khẩu trang, còn bề mặt khẩu trang có thể đã tiếp xúc với các giọt bắn.
- Dùng khẩu trang bị ẩm, bẩn hoặc rách: Vật liệu có thể giảm khả năng che chắn và khẩu trang khó giữ sạch.
- Đeo quá lỏng: Khe hở quanh mũi, má và cằm tạo đường cho không khí đi qua mà không được lọc hiệu quả.
Nếu phải điều chỉnh khẩu trang, hãy cầm vào dây hoặc quai khi có thể, tránh sờ vào mặt trước. Sau đó vệ sinh tay, nhất là trước khi ăn hoặc chạm vào mặt.
Tháo, thay và bảo quản khẩu trang
Khi tháo khẩu trang, hãy dùng dây hoặc quai để gỡ ra, thay vì kéo từ phần mặt trước. Nếu khẩu trang dùng một lần đã ẩm, bẩn, rách hoặc khó thở, hãy thay bằng chiếc mới. Bỏ khẩu trang đã dùng vào thùng rác phù hợp; không để bừa bãi ở nơi công cộng. Rửa hoặc sát khuẩn tay sau khi tháo.
Với khẩu trang vải, hãy giặt thường xuyên và làm khô hoàn toàn trước khi sử dụng lại. Cất khẩu trang sạch trong túi hoặc hộp sạch, khô; để riêng với khẩu trang đã dùng. Không dùng chung khẩu trang với người khác. Đối với khẩu trang lọc chuyên dụng hoặc loại có hướng dẫn bảo quản riêng, hãy làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không tự ý giặt hoặc xử lý theo cách có thể làm hỏng vật liệu lọc.
Khi nào nên cân nhắc đeo khẩu trang?
Mức độ cần thiết có thể thay đổi theo tình hình bệnh tật, quy định địa phương và hoàn cảnh cá nhân. Bạn có thể cân nhắc đeo khẩu trang trong những tình huống như:
- Ở nơi đông người hoặc không gian kín, đặc biệt khi thông khí kém.
- Khi có triệu chứng hô hấp như ho, sổ mũi hoặc đau họng, nhất là nếu phải tiếp xúc với người khác.
- Khi chăm sóc người đang mắc bệnh đường hô hấp.
- Khi bản thân hoặc người thường xuyên tiếp xúc cùng có nguy cơ cao bị bệnh nặng.
- Khi cơ quan y tế, cơ sở khám chữa bệnh, trường học hoặc nơi làm việc có hướng dẫn sử dụng khẩu trang.
Nếu đang có triệu chứng, việc đeo khẩu trang không có nghĩa là bạn nên tiếp tục tham gia các hoạt động đông người. Hãy hạn chế tiếp xúc, nghỉ ngơi nếu có thể và tìm lời khuyên y tế khi triệu chứng nặng lên hoặc bạn thuộc nhóm cần được theo dõi.
Trẻ em và người gặp khó khăn khi đeo khẩu trang
Khẩu trang cần vừa với khuôn mặt, vì vậy kích thước phù hợp với trẻ em có thể khác người lớn. Người chăm sóc nên giúp trẻ lựa chọn và đeo khẩu trang theo hướng dẫn y tế phù hợp với độ tuổi, đồng thời kiểm tra xem trẻ có thể thở và giao tiếp thoải mái hay không. Không nên dùng khẩu trang cho trẻ quá nhỏ hoặc người không thể tự tháo khẩu trang nếu có nguy cơ gây mất an toàn; hãy hỏi ý kiến chuyên gia y tế khi cần.
Một số người có thể gặp khó khăn do tình trạng sức khỏe, khuyết tật, lo âu hoặc công việc đặc thù. Nếu không thể đeo khẩu trang, hãy tìm hiểu các biện pháp thay thế phù hợp, chẳng hạn cải thiện thông khí, giữ khoảng cách khi có thể hoặc thay đổi cách tham gia hoạt động. Với vấn đề liên quan đến sức khỏe cá nhân, nên trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự suy đoán.
Khẩu trang không thay thế các biện pháp phòng bệnh khác
Đeo khẩu trang đúng cách là một phần của việc giảm nguy cơ lây bệnh, không phải lời bảo đảm rằng bạn sẽ không mắc bệnh. Hãy kết hợp với những thói quen phù hợp: rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian thông thoáng, tránh tiếp xúc gần khi đang ốm và thực hiện các khuyến nghị tiêm chủng theo hướng dẫn y tế. Khi triệu chứng nghiêm trọng, kéo dài hoặc khiến bạn lo lắng, hãy liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn.
Ghi nhớ nhanh
Một chiếc khẩu trang chỉ hữu ích khi được dùng đúng. Hãy chọn loại sạch, nguyên vẹn và vừa mặt; che kín mũi, miệng, cằm; hạn chế chạm vào mặt trước; thay khẩu trang dùng một lần khi ẩm hoặc bẩn; giặt và làm khô khẩu trang vải; đồng thời làm theo hướng dẫn y tế tại nơi bạn sinh sống. Những bước đơn giản này giúp việc sử dụng khẩu trang an toàn, vệ sinh và hiệu quả hơn.
