Mục lục
Găng tay thường tạo cảm giác an toàn: chỉ cần đeo vào là bàn tay được bảo vệ, còn sau khi dùng thì có thể rửa sạch để dùng tiếp. Nhưng điều đó không đúng với mọi loại găng tay. Một đôi găng dùng một lần có thể giữ lại vi khuẩn, hóa chất hoặc chất bẩn ở mặt ngoài, đồng thời bị hư hỏng mà mắt thường khó nhận ra. Ngược lại, một số loại găng tay gia dụng được thiết kế để sử dụng nhiều lần, nhưng vẫn cần được vệ sinh, làm khô và bảo quản đúng cách.
Trước khi quyết định giữ lại hay bỏ đi một đôi găng, bạn nên xác định loại găng, mục đích sử dụng và những gì găng đã tiếp xúc. Tái sử dụng sai cách không chỉ làm giảm khả năng bảo vệ mà đôi khi còn khiến vi khuẩn và chất bẩn lan rộng hơn.
Không phải găng tay nào cũng có thể tái sử dụng
Điều đầu tiên cần kiểm tra là nhãn sản phẩm. Găng tay có thể trông giống nhau nhưng được làm từ những vật liệu và thiết kế khác nhau. Một số loại được sản xuất để dùng một lần; số khác phù hợp cho công việc gia đình và có thể tái sử dụng sau khi làm sạch.
Găng tay nitrile, latex hoặc vinyl dùng trong y tế, chế biến thực phẩm và vệ sinh thường được thiết kế cho một lần sử dụng hoặc một công việc cụ thể. Khi tháo ra, găng có thể đã tiếp xúc với vi khuẩn, dịch cơ thể, hóa chất, thực phẩm sống hoặc các chất bẩn khác. Dù bên ngoài trông vẫn sạch, việc rửa găng không bảo đảm loại bỏ hết tác nhân gây hại và cũng không khôi phục độ bền ban đầu.
Trong khi đó, găng tay cao su dày dùng để rửa chén, làm vườn hoặc vệ sinh nhà cửa thường được thiết kế chắc chắn hơn. Một số loại có thể dùng nhiều lần nếu nhà sản xuất hướng dẫn như vậy. Tuy nhiên, “có thể dùng lại” không có nghĩa là có thể dùng mãi, dùng cho mọi việc hoặc dùng trong tình trạng ẩm bẩn. Tuổi thọ của găng còn phụ thuộc vào tần suất sử dụng, loại công việc và cách bảo quản.
Nếu không tìm thấy thông tin trên bao bì, hãy thận trọng. Đừng mặc định rằng găng tay nào có thể rửa được cũng nên dùng lại.
Bề ngoài sạch không đồng nghĩa với an toàn
Khi làm việc, mặt ngoài găng tay có thể chạm vào nhiều bề mặt khác nhau. Bạn có thể đeo găng để xử lý thịt sống, sau đó chạm vào tay nắm tủ lạnh, điện thoại hoặc hộp đựng thức ăn. Lúc này, chính chiếc găng đang trở thành phương tiện mang chất bẩn từ nơi này sang nơi khác.
Một sai lầm phổ biến là dùng găng tay như thể chúng thay thế việc rửa tay. Thực tế, găng không ngăn được mọi nguy cơ. Găng có thể bị thủng, rách hoặc tuột; bàn tay cũng có thể bị nhiễm bẩn trong lúc tháo găng. Với công việc chế biến thực phẩm, việc đeo găng không đúng cách còn có thể tạo cảm giác an toàn giả, khiến người dùng quên thay găng khi chuyển từ thực phẩm sống sang thực phẩm chín.
Vì vậy, hãy rửa tay trước khi đeo găng và sau khi tháo găng. Nếu găng dùng một lần đã tiếp xúc với nguồn bẩn hoặc được sử dụng cho một công việc cụ thể, hãy thay găng mới thay vì cố rửa để tiếp tục dùng.
Vì sao rửa găng dùng một lần chưa chắc đã đủ?
Găng tay dùng một lần không được thiết kế để trải qua nhiều lần rửa, chà xát và khử khuẩn. Nước nóng, xà phòng, dung dịch tẩy rửa hoặc cồn có thể làm một số vật liệu xuống cấp, mất độ đàn hồi hoặc xuất hiện những vết rạn nhỏ. Các vết hỏng này đôi khi rất khó nhìn thấy nhưng vẫn có thể khiến chất lỏng và tác nhân gây hại tiếp xúc với da.
Ngoài ra, việc rửa mặt ngoài găng cũng không chắc làm sạch được mặt trong. Mồ hôi và hơi ẩm có thể tích tụ bên trong khi đeo, tạo cảm giác khó chịu và khiến găng khó sử dụng lại an toàn. Nếu trong lúc tháo găng bạn chạm vào mặt ngoài bẩn, rồi cất găng đi để dùng lần sau, nguy cơ lây nhiễm chéo vẫn còn.
Có những trường hợp găng được phép sử dụng trong một khoảng thời gian hoặc cho nhiều bước liên tiếp trong cùng một quy trình. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc găng có thể được giặt, cất lại rồi dùng vào ngày hôm sau. Hãy tuân thủ đúng hướng dẫn trên bao bì và quy trình tại nơi làm việc.
Những rủi ro cần lưu ý khi tái sử dụng
Rủi ro đầu tiên là lây nhiễm chéo. Vi khuẩn, chất bẩn hoặc dị nguyên có thể bám trên găng và được chuyển sang thực phẩm, dụng cụ, bề mặt hoặc người khác. Trong bếp, điều này đặc biệt đáng chú ý khi chuyển đổi giữa thịt sống, rau củ và món ăn đã nấu chín.
Rủi ro thứ hai là tiếp xúc với hóa chất còn sót lại. Khi dùng găng để vệ sinh nhà cửa, hóa chất có thể lưu lại trên bề mặt găng hoặc bên trong găng. Việc tái sử dụng cho một công việc khác, nhất là công việc liên quan đến thực phẩm hoặc chăm sóc cá nhân, có thể khiến hóa chất tiếp xúc ngoài ý muốn.
Rủi ro thứ ba là găng bị hư hại. Ma sát, nhiệt độ, hóa chất và thời gian đều có thể làm vật liệu lão hóa. Một lỗ nhỏ ở đầu ngón tay hay vết rách gần cổ tay có thể làm mất tác dụng bảo vệ, dù bạn không nhận ra ngay. Găng bị giãn, dính, giòn, đổi màu hoặc có mùi bất thường cũng là dấu hiệu nên thay mới.
Khi nào có thể dùng lại găng tay gia dụng?
Với găng tay được nhà sản xuất ghi rõ là có thể tái sử dụng, bạn vẫn nên có quy trình chăm sóc riêng. Sau mỗi lần dùng, hãy rửa sạch phần ngoài theo hướng dẫn. Nếu sản phẩm cho phép, có thể dùng xà phòng và nước sạch để loại bỏ bụi bẩn, sau đó tráng kỹ.
Kế tiếp, tháo găng cẩn thận để hạn chế chạm tay trần vào phần ngoài bẩn. Rửa tay sau khi tháo. Lật hoặc mở miệng găng theo cách phù hợp với hướng dẫn để làm khô cả bên trong lẫn bên ngoài. Không cất găng khi còn ẩm vì môi trường ẩm có thể tạo điều kiện cho mùi khó chịu và vi sinh vật phát triển. Khi khô, bảo quản găng ở nơi thoáng mát, sạch sẽ, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt.
Nên dùng riêng găng cho từng mục đích. Chẳng hạn, hãy phân biệt găng dùng để rửa nhà vệ sinh với găng dùng để rửa chén hoặc làm vườn. Có thể chọn màu khác nhau để dễ nhận biết. Không nên dùng cùng một đôi găng cho việc vệ sinh khu vực bẩn rồi chuyển sang xử lý thực phẩm, đồ dùng trẻ em hoặc vật dụng chăm sóc sức khỏe.
Ngay cả khi được vệ sinh đúng cách, găng tái sử dụng cũng không có tuổi thọ vô hạn. Hãy kiểm tra trước mỗi lần đeo và thay mới nếu găng rách, thủng, bong lớp phủ, giòn, biến dạng hoặc không còn vừa vặn.
Cách tháo găng để tránh làm bẩn tay
Tháo găng đúng cách cũng quan trọng như đeo găng. Với găng dùng một lần, hãy nắm phần ngoài của một chiếc găng gần cổ tay, kéo tuột xuống sao cho mặt bẩn được cuộn vào trong. Giữ chiếc găng vừa tháo bằng bàn tay còn đeo găng. Sau đó luồn ngón tay trần vào bên trong cổ tay chiếc găng còn lại và kéo xuống, lộn mặt bẩn vào trong mà không chạm vào nó.
Bỏ găng dùng một lần vào thùng rác phù hợp, không đặt lên bàn bếp hoặc nhét vào túi để dùng sau. Cuối cùng, rửa tay bằng xà phòng và nước. Nếu găng đã tiếp xúc với hóa chất nguy hiểm hoặc chất thải đặc biệt, hãy làm theo hướng dẫn xử lý trên nhãn sản phẩm hoặc quy định tại nơi làm việc.
Chọn đúng găng mới cũng là một phần của an toàn
Găng tay chỉ có ích khi phù hợp với công việc. Hãy xem xét chất liệu, kích cỡ, độ dày và khả năng chịu hóa chất cần thiết. Găng quá rộng có thể tuột hoặc làm giảm độ khéo léo; găng quá chật dễ gây khó chịu và có thể rách khi kéo mạnh. Nếu bạn nhạy cảm với latex, hãy chọn chất liệu thay thế phù hợp và đọc kỹ thành phần sản phẩm.
Đừng chọn găng chỉ dựa trên việc chúng trông dày hay chắc chắn. Một loại găng phù hợp với việc rửa chén có thể không phù hợp để xử lý hóa chất mạnh, và găng dùng trong chế biến thực phẩm không nhất thiết thay thế được găng bảo hộ công nghiệp. Hướng dẫn của nhà sản xuất là căn cứ quan trọng để sử dụng đúng mục đích.
Kết luận: dùng lại đúng loại, đúng cách
Không phải mọi đôi găng đều phải bỏ ngay sau một lần đeo, nhưng cũng không nên rửa rồi tái sử dụng tất cả các loại găng. Hãy đọc nhãn, xác định găng dùng một lần hay nhiều lần, cân nhắc găng đã tiếp xúc với gì và kiểm tra xem găng còn nguyên vẹn không. Với găng dùng một lần, lựa chọn an toàn thường là thay mới sau khi hoàn thành công việc hoặc khi găng bị bẩn, rách hay chuyển sang một nhiệm vụ khác. Với găng tái sử dụng, hãy làm sạch, làm khô, cất riêng và thay khi có dấu hiệu hư hỏng.
Thói quen nhỏ này giúp hạn chế lây nhiễm chéo, bảo vệ da tay và tránh để chiếc găng tưởng như sạch trở thành nguồn mang chất bẩn. Nếu cần mua găng phù hợp cho công việc hằng ngày, bạn có thể tham khảo tại cửa hàng bán găng tay trên Shopee.
