Khẩu trang trong đời sống hiện đại: Khi nào nên sử dụng?

Khẩu trang đã trở thành vật dụng quen thuộc trong đời sống hiện đại. Có người đeo khẩu trang khi đi xe máy, người khác mang theo để sử dụng ở nơi đông người hoặc khi cảm thấy không khỏe. Tuy nhiên, không phải lúc nào đeo khẩu trang cũng cần thiết như nhau, và khẩu trang cũng không thể thay thế mọi biện pháp bảo vệ sức khỏe. Vậy khi nào nên sử dụng khẩu trang, chọn loại nào và đeo ra sao cho đúng?

Khẩu trang có tác dụng gì?

Khẩu trang tạo một lớp che phủ giữa mũi, miệng với môi trường xung quanh. Tùy loại và cách sử dụng, khẩu trang có thể giúp hạn chế người đeo hít phải một số hạt bụi, giọt bắn hoặc tác nhân ô nhiễm trong không khí. Khi người đang mắc bệnh hô hấp đeo khẩu trang, khẩu trang cũng có thể giúp giảm phát tán giọt bắn ra môi trường, đặc biệt khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện gần người khác.

Mức độ bảo vệ phụ thuộc vào nhiều yếu tố: loại khẩu trang, độ vừa vặn, tình trạng khẩu trang, cách đeo và nguy cơ trong môi trường. Một chiếc khẩu trang bị hở hai bên, đeo dưới mũi hoặc đã ẩm bẩn thường không mang lại hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, hiểu cách sử dụng phù hợp quan trọng không kém việc chọn sản phẩm.

Khi nào nên đeo khẩu trang?

1. Khi có triệu chứng bệnh đường hô hấp

Nếu bạn bị ho, sổ mũi, đau họng, hắt hơi hoặc có triệu chứng giống cảm cúm, đeo khẩu trang khi ở gần người khác là một cách thể hiện sự quan tâm đến cộng đồng. Điều này đặc biệt hữu ích khi phải đi khám, sử dụng phương tiện công cộng hoặc tiếp xúc với người thân trong không gian kín.

Nếu có thể, hãy nghỉ ngơi tại nhà khi đang không khỏe, hạn chế tiếp xúc gần và giữ phòng thông thoáng. Khẩu trang không thay thế việc che miệng khi ho, rửa tay thường xuyên hay tuân thủ hướng dẫn của cơ sở y tế. Với người có triệu chứng nặng, kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, nên liên hệ nhân viên y tế để được tư vấn.

2. Khi ở nơi đông người hoặc không gian kín

Xe buýt, tàu điện, phòng chờ, sự kiện đông người và các khu vực thông khí kém có thể làm tăng cơ hội tiếp xúc với các hạt phát tán trong không khí. Trong những tình huống này, bạn có thể cân nhắc đeo khẩu trang, nhất là khi đang có nhiều ca bệnh hô hấp trong cộng đồng, bản thân có nguy cơ mắc bệnh nặng hoặc thường xuyên tiếp xúc với người dễ bị tổn thương.

Đeo khẩu trang không phải lựa chọn bắt buộc trong mọi không gian đông người. Hãy cân nhắc thời lượng tiếp xúc, độ thông thoáng, mật độ người và tình hình sức khỏe của bản thân. Nếu có thể, đứng cách xa người khác, chọn vị trí thoáng hơn hoặc rời khỏi khu vực quá chật cũng là những cách giảm nguy cơ tiếp xúc.

3. Khi chăm sóc người đang mắc bệnh

Nếu chăm sóc người bị bệnh hô hấp tại nhà, khẩu trang có thể là một phần trong các biện pháp phòng ngừa, đặc biệt khi phải ở gần người bệnh hoặc vệ sinh khu vực sinh hoạt chung. Người bệnh cũng có thể đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người chăm sóc nếu tình trạng sức khỏe cho phép.

Ngoài khẩu trang, nên rửa tay sau khi tiếp xúc với dịch tiết, không dùng chung vật dụng cá nhân và giữ không khí trong phòng lưu thông. Hãy làm theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc cơ sở y tế, nhất là khi người bệnh là trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

4. Khi tiếp xúc với bụi và một số tác nhân nghề nghiệp

Một số môi trường làm việc hoặc hoạt động ngoài trời có thể có bụi, khói hay hạt gây kích ứng. Trong trường hợp này, lựa chọn bảo vệ cần phù hợp với loại tác nhân và mức độ phơi nhiễm. Khẩu trang vải hoặc khẩu trang y tế thông thường không nhất thiết có thể bảo vệ người dùng trước mọi loại bụi hay hóa chất.

Nếu công việc có yêu cầu bảo hộ, hãy sử dụng thiết bị được cơ quan chuyên môn hoặc nơi làm việc hướng dẫn, đồng thời bảo đảm sản phẩm vừa vặn và được dùng đúng quy trình. Người bị hen suyễn hoặc có bệnh hô hấp nên hỏi ý kiến nhân viên y tế nếu cần đeo khẩu trang trong thời gian dài hoặc khi vận động nặng.

5. Khi đi khám hoặc đến cơ sở y tế

Cơ sở y tế có nhiều người đang điều trị bệnh, trong đó có người có sức đề kháng yếu. Đeo khẩu trang khi đi khám có thể là lựa chọn thận trọng, nhất là khi bạn có triệu chứng hô hấp hoặc cơ sở y tế có quy định riêng. Luôn làm theo hướng dẫn tại nơi khám vì yêu cầu có thể khác nhau tùy tình hình dịch bệnh, khu vực và loại dịch vụ.

Chọn loại khẩu trang như thế nào?

Có nhiều loại khẩu trang, mỗi loại có thiết kế và mục đích sử dụng khác nhau. Khẩu trang y tế dùng một lần thường được sử dụng trong sinh hoạt hoặc môi trường chăm sóc sức khỏe theo hướng dẫn phù hợp. Khẩu trang vải có thể giặt và tái sử dụng nếu sạch, nguyên vẹn, vừa mặt và được chăm sóc đúng cách. Một số loại khẩu trang lọc hạt chuyên dụng có khả năng lọc cao hơn khi đạt tiêu chuẩn phù hợp và ôm kín khuôn mặt.

Không nên chỉ dựa vào hình thức, màu sắc hay lời quảng cáo để đánh giá khả năng bảo vệ. Hãy chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông tin sử dụng cụ thể và phù hợp với nhu cầu. Trẻ em cần khẩu trang có kích thước phù hợp, không gây cản trở hô hấp và luôn được người lớn giám sát. Không nên đeo khẩu trang cho trẻ quá nhỏ nếu việc đeo có thể gây nguy hiểm hoặc không thể được giám sát đúng cách.

Cách đeo khẩu trang đúng cách

Trước khi đeo, hãy rửa tay hoặc làm sạch tay. Kiểm tra khẩu trang: không sử dụng sản phẩm rách, biến dạng, quá bẩn hoặc ẩm ướt. Đặt khẩu trang che kín cả mũi và miệng, chỉnh phần gọng mũi nếu có, sau đó cố định dây đeo sao cho khẩu trang ôm vừa khuôn mặt. Phần dưới nên phủ qua cằm, đồng thời hạn chế khoảng hở lớn ở hai bên.

Trong lúc đeo, cố gắng không chạm tay vào mặt ngoài khẩu trang. Nếu cần chỉnh, hãy làm sạch tay trước và sau đó. Không kéo khẩu trang xuống cằm rồi kéo ngược lên mũi, vì mặt ngoài có thể đã tiếp xúc với các hạt trong môi trường. Một khẩu trang quá chật có thể gây khó chịu, nhưng khẩu trang quá rộng hoặc liên tục tuột khỏi mặt cũng khó phát huy tác dụng.

Khẩu trang dùng một lần cần được thay khi ẩm, bẩn, hư hỏng hoặc theo hướng dẫn của nhà sản xuất; không nên tùy tiện giặt hay dùng lại nếu sản phẩm được thiết kế cho một lần sử dụng. Với khẩu trang tái sử dụng, cần giặt và làm khô theo hướng dẫn, cất ở nơi sạch và không dùng chung với người khác.

Những sai lầm thường gặp

Một lỗi phổ biến là chỉ che miệng nhưng để hở mũi. Vì cả mũi và miệng đều là đường hô hấp, cách đeo này làm giảm ý nghĩa của việc sử dụng khẩu trang. Một số người dùng khẩu trang đã ẩm, bẩn hoặc bị kéo giãn; số khác cất khẩu trang sạch chung với các đồ vật bẩn trong túi. Đây đều là những thói quen nên tránh.

Cũng cần nhớ rằng khẩu trang không phải “lá chắn tuyệt đối”. Đeo khẩu trang không thay thế thông khí tốt, vệ sinh tay, tiêm chủng khi được khuyến nghị hoặc việc ở nhà khi mắc bệnh. Không nên tự ý đeo nhiều lớp đến mức khó thở, đặc biệt trong lúc vận động mạnh. Nếu thấy khó chịu đáng kể, chóng mặt hoặc khó thở, hãy di chuyển đến nơi an toàn và xử lý phù hợp; người có vấn đề sức khỏe nên trao đổi với nhân viên y tế về lựa chọn thích hợp.

Sử dụng khẩu trang một cách hợp lý

Trong đời sống hằng ngày, quyết định đeo khẩu trang nên dựa trên hoàn cảnh chứ không chỉ theo thói quen. Hãy cân nhắc sức khỏe của bản thân, tình trạng bệnh trong cộng đồng, không gian kín hay thoáng, mức độ đông đúc và việc bạn có tiếp xúc với người dễ bị bệnh nặng hay không. Khi tình hình thay đổi, lời khuyên của cơ quan y tế địa phương cũng có thể thay đổi theo.

Khẩu trang phát huy giá trị tốt nhất khi được chọn đúng, đeo vừa vặn và kết hợp với các biện pháp phù hợp khác. Mang theo khẩu trang sạch để dùng khi cần là thói quen thực tế, nhưng không cần xem việc đeo khẩu trang ở mọi lúc, mọi nơi là giải pháp duy nhất. Sự linh hoạt, hiểu biết và quan tâm đến những người xung quanh mới là nền tảng của cách sử dụng có trách nhiệm.

Bạn có thể tham khảo và mua khẩu trang tại Shopee – N99 Shop.

Một sản phẩm khẩu trang được chọn ngẫu nhiên – xem tại cửa hàng