Mục lục
Khi nào nên thay khẩu trang? Hướng dẫn sử dụng và bảo quản đúng cách
Khẩu trang có thể giúp giảm nguy cơ hít phải giọt bắn và các hạt trong không khí, nhưng chỉ phát huy tác dụng tốt khi được đeo vừa vặn, sử dụng đúng cách và thay mới đúng thời điểm. Một chiếc khẩu trang đã ẩm, bẩn, rách hoặc mất khả năng ôm sát khuôn mặt có thể không còn bảo vệ hiệu quả. Vậy khi nào cần thay khẩu trang? Có thể dùng lại khẩu trang không? Và nên bảo quản thế nào để khẩu trang luôn sạch sẽ?
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết thời điểm cần thay, hướng dẫn đeo và tháo khẩu trang an toàn, đồng thời phân biệt cách chăm sóc khẩu trang y tế, khẩu trang vải và khẩu trang lọc bụi như N95 hoặc KN95.
Khi nào nên thay khẩu trang?
Không có một mốc thời gian duy nhất áp dụng cho mọi loại khẩu trang. Thời điểm thay phụ thuộc vào chất liệu, hướng dẫn của nhà sản xuất, môi trường sử dụng và tình trạng thực tế của khẩu trang. Dù đang dùng loại nào, bạn nên thay ngay khi nhận thấy một trong những dấu hiệu sau.
1. Khẩu trang bị ẩm hoặc ướt
Khẩu trang có thể ẩm do hơi thở, mồ hôi, nước mưa hoặc khi bạn vận động nhiều. Khi vật liệu lọc bị ẩm, khẩu trang thường gây khó chịu và có thể không còn giữ được đặc tính ban đầu. Nếu khẩu trang trở nên ẩm rõ rệt, hãy thay bằng chiếc sạch, khô. Không nên tiếp tục đeo chỉ vì khẩu trang chưa rách.
2. Khẩu trang bị bẩn, dính dịch tiết hoặc có mùi bất thường
Nếu bề mặt khẩu trang dính bụi bẩn, đồ ăn, mỹ phẩm, dịch tiết từ mũi hoặc miệng, bạn nên thay ngay. Khẩu trang có mùi lạ cũng cần được kiểm tra và thay mới, nhất là khi mùi không biến mất sau khi tháo khỏi môi trường có mùi. Đừng xịt nước hoa, cồn hay chất khử mùi lên khẩu trang để tiếp tục sử dụng: các chất này có thể làm hỏng vật liệu hoặc khiến bạn hít phải hóa chất.
3. Khẩu trang bị rách, biến dạng hoặc dây đeo lỏng
Hãy thay khẩu trang khi lớp vật liệu bị thủng, rách, nhăn dúm nghiêm trọng; thanh nẹp mũi không còn giữ được hình dạng; hoặc dây đeo bị giãn khiến khẩu trang tuột khỏi mặt. Một chiếc khẩu trang không thể che kín mũi, miệng và cằm sẽ để lại khe hở, làm giảm khả năng bảo vệ.
4. Khẩu trang không còn vừa khít khuôn mặt
Khẩu trang cần ôm tương đối sát hai bên má và sống mũi mà không gây đau hoặc cản trở hô hấp. Nếu bạn phải liên tục kéo khẩu trang lên, chỉnh dây hoặc nhận thấy luồng khí thoát nhiều ở vùng mắt và hai bên má, hãy thử điều chỉnh cách đeo hoặc đổi sang kích cỡ, kiểu dáng phù hợp hơn. Trẻ em cần khẩu trang vừa với khuôn mặt trẻ; khẩu trang người lớn quá rộng có thể không che kín hiệu quả.
5. Sau một lần sử dụng đối với khẩu trang y tế dùng một lần
Phần lớn khẩu trang y tế thông thường được thiết kế để dùng một lần, không phải loại có thể giặt và tái sử dụng. Sau khi tháo ra, bạn nên bỏ khẩu trang vào thùng rác phù hợp, đặc biệt nếu khẩu trang đã dùng ở nơi đông người hoặc khi chăm sóc người đang mắc bệnh truyền nhiễm. Không nên giặt, phơi nắng hay xịt cồn vào khẩu trang y tế để dùng lại, trừ khi nhà sản xuất ghi rõ sản phẩm được thiết kế cho mục đích tái sử dụng và đưa ra hướng dẫn cụ thể.
6. Theo hướng dẫn riêng của khẩu trang lọc bụi
Các loại khẩu trang như N95 hoặc KN95 có thể có hướng dẫn sử dụng và giới hạn thời gian khác nhau tùy mẫu sản phẩm. Không tự ý giặt, hấp, luộc hoặc xịt cồn lên khẩu trang lọc bụi, vì việc này có thể làm ảnh hưởng đến lớp lọc hoặc cấu trúc sản phẩm. Hãy làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất và quy định nơi làm việc. Thay khẩu trang nếu bị ẩm, bẩn, hư hỏng, khó thở bất thường hoặc không còn ôm sát khuôn mặt.
Có thể dùng lại khẩu trang không?
Câu trả lời phụ thuộc vào loại khẩu trang:
- Khẩu trang y tế dùng một lần: Thông thường không nên dùng lại sau khi đã tháo. Không giặt hoặc khử khuẩn tại nhà để tái sử dụng.
- Khẩu trang vải: Có thể dùng lại nếu sản phẩm được thiết kế để giặt. Cần giặt thường xuyên, đặc biệt khi khẩu trang bị ẩm, bẩn hoặc đã đeo trong thời gian dài. Thực hiện theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.
- Khẩu trang N95, KN95 và các loại khẩu trang lọc bụi khác: Chỉ sử dụng lại khi nhà sản xuất và quy định áp dụng cho phép. Không dùng chung với người khác; thay khi khẩu trang hư hỏng, bẩn, ẩm hoặc không còn vừa khít.
Nếu phải tháo khẩu trang tạm thời, chẳng hạn để ăn uống, đừng đặt khẩu trang lên bàn bẩn hoặc nhét vào túi quần. Hãy cầm vào dây đeo và cất riêng trong một túi sạch, khô, phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu khẩu trang thuộc loại dùng một lần và đã bẩn hoặc ẩm, hãy bỏ đi thay vì cất lại.
Hướng dẫn đeo khẩu trang đúng cách
Đeo đúng cách quan trọng không kém việc chọn loại khẩu trang phù hợp. Một chiếc khẩu trang tốt nhưng thường xuyên bị kéo xuống dưới mũi sẽ không bảo vệ đầy đủ.
- Rửa tay hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay trước khi cầm vào khẩu trang.
- Kiểm tra khẩu trang để bảo đảm không bị rách, bẩn hay ẩm. Với khẩu trang y tế, xác định mặt trong và mặt ngoài theo hướng dẫn trên bao bì.
- Đặt khẩu trang che kín mũi, miệng và cằm. Cố định dây đeo sao cho khẩu trang không bị trượt khi bạn nói chuyện hoặc cử động.
- Uốn thanh nẹp mũi theo hình dáng sống mũi nếu khẩu trang có bộ phận này.
- Kiểm tra độ vừa vặn. Điều chỉnh để giảm khe hở ở hai bên má và quanh sống mũi. Không nhét khăn giấy hoặc vật lạ vào khẩu trang nếu nhà sản xuất không hướng dẫn.
- Hạn chế chạm tay vào mặt trước khẩu trang khi đang đeo. Nếu cần chỉnh, hãy vệ sinh tay trước và sau khi chạm.
Khẩu trang nên được sử dụng kết hợp với các biện pháp vệ sinh khác như rửa tay, thông gió phù hợp và tránh tiếp xúc gần khi đang có triệu chứng bệnh. Không nên để khẩu trang thay thế hoàn toàn các biện pháp bảo vệ khác.
Cách tháo khẩu trang an toàn
Khi tháo khẩu trang, hãy cầm vào dây đeo thay vì kéo từ mặt trước. Tránh chạm vào phần bên ngoài vì đây là khu vực có thể dính bụi bẩn hoặc giọt bắn. Sau khi tháo khẩu trang dùng một lần, bỏ vào thùng rác; sau đó rửa tay hoặc sát khuẩn tay. Không để khẩu trang đã sử dụng lên mặt bàn, ghế, giường hoặc các bề mặt dùng chung.
Nếu đang ở ngoài đường và chưa thể vứt bỏ ngay, hãy cho khẩu trang dùng một lần vào túi riêng, đóng kín trước khi xử lý. Không để khẩu trang đã dùng chung với đồ ăn, vật dụng cá nhân sạch hoặc khẩu trang mới.
Cách bảo quản khẩu trang chưa sử dụng
Khẩu trang sạch, chưa dùng nên được giữ trong bao bì ban đầu hoặc hộp đựng sạch, khô và có nắp. Bảo quản ở nơi thoáng mát, tránh ẩm, bụi, ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt cao. Không để khẩu trang gần hóa chất, chất tẩy rửa hoặc những vật có mùi mạnh.
Nếu mang khẩu trang dự phòng theo người, hãy để khẩu trang sạch trong một ngăn riêng hoặc túi sạch. Tránh để khẩu trang trực tiếp trong đáy túi xách, túi quần hoặc ngăn đựng đồ bẩn. Không lấy khẩu trang mới bằng tay chưa vệ sinh và không chạm vào mặt tiếp xúc với mũi, miệng nhiều hơn cần thiết.
Giặt và bảo quản khẩu trang vải
Khẩu trang vải cần được giặt sau khi sử dụng theo khuyến nghị của nhà sản xuất. Có thể giặt bằng tay hoặc bằng máy nếu nhãn sản phẩm cho phép, sử dụng chất giặt rửa phù hợp và xả sạch. Sau khi giặt, phơi khô hoàn toàn trước khi đeo lại. Không cất khẩu trang còn ẩm vào túi kín vì môi trường ẩm có thể khiến khẩu trang có mùi và mất vệ sinh.
Trước mỗi lần sử dụng, hãy kiểm tra đường may, dây đeo và bề mặt vải. Nếu khẩu trang bị mỏng, sờn, rách, co rút đáng kể hoặc không còn vừa khuôn mặt, nên thay mới. Không tự ý thêm lớp lót hoặc vật liệu lọc nếu việc đó làm khẩu trang khó thở, mất dáng hoặc không nằm trong hướng dẫn của nhà sản xuất.
Một số sai lầm nên tránh
Những thói quen tưởng như tiện lợi có thể làm giảm hiệu quả của khẩu trang:
- Đeo khẩu trang dưới mũi hoặc chỉ che miệng.
- Kéo khẩu trang xuống cằm rồi kéo lên lại mà không vệ sinh tay.
- Dùng chung khẩu trang với người khác.
- Giặt khẩu trang y tế dùng một lần.
- Xịt cồn, nước hoa hoặc chất tẩy lên khẩu trang.
- Cất khẩu trang ẩm trong túi kín hoặc để khẩu trang đã dùng lẫn với khẩu trang sạch.
- Tiếp tục dùng khẩu trang đã rách, bẩn, ẩm hoặc bị giãn dây.
- Đeo một chiếc khẩu trang không vừa với khuôn mặt chỉ vì đó là kích cỡ sẵn có.
Ghi nhớ nhanh
Hãy thay khẩu trang khi khẩu trang bị ẩm, bẩn, rách, biến dạng, có mùi bất thường hoặc không còn ôm sát khuôn mặt. Khẩu trang y tế dùng một lần thường nên bỏ sau khi sử dụng; khẩu trang vải có thể dùng lại nếu được giặt và làm khô đúng hướng dẫn; khẩu trang lọc bụi cần được sử dụng theo chỉ dẫn riêng của nhà sản xuất. Vệ sinh tay trước và sau khi cầm khẩu trang, chỉ chạm vào dây đeo khi tháo, và luôn bảo quản khẩu trang sạch ở nơi khô ráo.
Chọn đúng khẩu trang và thay đúng lúc là những bước đơn giản giúp việc đeo khẩu trang thoải mái, vệ sinh và phù hợp hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
