Mục lục
Đi đường bụi, đến nơi đông người: Chọn khẩu trang thế nào?
Buổi sáng ra đường, bụi xe và khói bụi dễ khiến cổ họng khô, mũi khó chịu. Đến nơi làm việc, trường học hay trung tâm thương mại đông người, lại có thêm nguy cơ tiếp xúc với các giọt bắn đường hô hấp. Một chiếc khẩu trang phù hợp có thể giúp giảm phơi nhiễm với một số hạt trong không khí, nhưng không phải loại nào cũng bảo vệ như nhau, và không có khẩu trang nào thay thế được mọi biện pháp phòng ngừa.
Vậy nếu thường xuyên di chuyển ngoài đường rồi đến nơi đông người, nên chọn khẩu trang ra sao? Câu trả lời phụ thuộc vào loại bụi cần hạn chế, mức độ vừa vặn, thời gian sử dụng và khả năng thở thoải mái khi đeo.
Ảnh minh họa: Đường phố đông đúc là môi trường có thể có bụi và nhiều nguồn phát tán hạt trong không khí.
Trước hết, cần phân biệt các loại khẩu trang
Khẩu trang y tế thông thường chủ yếu được thiết kế để hạn chế giọt bắn lớn và giảm phát tán dịch tiết từ người đeo. Tuy nhiên, nếu khẩu trang rộng, hở hai bên má hoặc không ôm sát sống mũi, không khí có thể đi vào qua các khe hở thay vì qua lớp lọc. Vì thế, khẩu trang y tế có thể phù hợp trong nhiều tình huống sinh hoạt thường ngày, nhưng thường không phải lựa chọn tối ưu nếu mục tiêu chính là hạn chế hít phải các hạt bụi mịn.
Các loại khẩu trang lọc hạt như N95, KN95, KF94 hoặc một số dòng N99 được thiết kế để lọc các hạt nhỏ theo những tiêu chuẩn nhất định. Tuy nhiên, tên gọi trên bao bì không tự động bảo đảm sản phẩm đạt chất lượng. Mức bảo vệ thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng sản xuất, nguồn gốc hàng hóa, cách đeo và độ kín giữa khẩu trang với khuôn mặt. Nếu khẩu trang đạt chuẩn nhưng đeo lỏng, hiệu quả có thể giảm đáng kể.
Khẩu trang vải có thể giúp cản một phần bụi lớn, nhưng hiệu quả thay đổi nhiều tùy chất liệu, số lớp, thiết kế và độ ôm. Không nên mặc định rằng khẩu trang vải nhiều lớp sẽ lọc bụi mịn tốt như một khẩu trang lọc hạt đã được kiểm định. Nếu chọn khẩu trang vải, cần ưu tiên sản phẩm có cấu tạo rõ ràng, dễ giặt và khô hoàn toàn sau mỗi lần làm sạch.
Đi đường bụi: ưu tiên lọc hạt và độ kín
Khi đi bộ hoặc đi xe qua tuyến đường nhiều bụi, người dùng thường muốn khẩu trang vừa hạn chế hít phải hạt bụi, vừa không quá bí khi vận động. Trong trường hợp này, có thể cân nhắc khẩu trang lọc hạt có nguồn gốc rõ ràng, tiêu chuẩn được công bố minh bạch và thiết kế phù hợp với khuôn mặt.
Không nên chỉ chọn theo số lớp hoặc lời quảng cáo “lọc bụi tuyệt đối”. Hãy kiểm tra thông tin nhà sản xuất, tiêu chuẩn áp dụng, hướng dẫn sử dụng, hạn dùng và tình trạng bao bì. Sản phẩm có thông tin mập mờ, không có hướng dẫn, giá rẻ bất thường hoặc được quảng cáo như thể có thể ngăn mọi loại khí độc đều cần được cân nhắc kỹ.
Một chiếc khẩu trang tốt cần ôm kín sống mũi, hai bên má và dưới cằm mà không gây đau. Thanh nẹp mũi nên được chỉnh sát theo sống mũi. Dây đeo cần giữ khẩu trang ổn định khi quay đầu hoặc nói chuyện. Nếu kính thường xuyên bị mờ, không khí thoát lên phía trên có thể là dấu hiệu cần chỉnh lại nẹp mũi hoặc thử kiểu dáng khác. Đây không phải phép thử chính xác về hiệu quả lọc, nhưng có thể giúp phát hiện một số khe hở.
Lưu ý rằng khẩu trang lọc hạt không nhất thiết bảo vệ người dùng khỏi mọi loại khí, hơi hóa chất hay khí thải. Nếu công việc hoặc môi trường có hóa chất, bụi công nghiệp, khói độc hay yêu cầu bảo hộ chuyên dụng, cần sử dụng thiết bị được chỉ định cho đúng nguy cơ và hỏi người phụ trách an toàn lao động. Khẩu trang dùng khi đi phố không thể thay thế mặt nạ bảo hộ chuyên nghiệp.
Đến nơi đông người: cần đeo đúng và hạn chế chạm tay
Ở nơi đông người, việc chọn khẩu trang vừa khít vẫn quan trọng, nhưng thói quen sử dụng cũng đáng chú ý không kém. Hãy rửa hoặc sát khuẩn tay trước khi đeo và tháo khẩu trang. Khi đang đeo, hạn chế kéo khẩu trang xuống cằm, chạm vào mặt ngoài hoặc bỏ khẩu trang vào túi cùng các vật dụng khác. Nếu cần tháo ra để ăn uống, hãy cầm vào dây đeo và cất vào túi sạch, khô; không đặt trực tiếp lên bàn hay bề mặt công cộng.
Khẩu trang nên che kín cả mũi và miệng. Đeo dưới mũi làm giảm đáng kể tác dụng che chắn đường hô hấp, trong khi đeo quá thấp dưới cằm khiến khẩu trang dễ bẩn và phải chỉnh lại nhiều lần. Khi nói chuyện, kiểm tra xem khẩu trang có trượt hoặc hở ở hai bên không. Nếu thường xuyên phải điều chỉnh, có thể kiểu dáng hoặc kích cỡ chưa phù hợp.
Ở nơi đông người, khẩu trang là một phần của cách giảm nguy cơ chứ không phải lá chắn tuyệt đối. Nếu có thể, hãy giữ khoảng cách phù hợp, chọn nơi thông thoáng, tránh ở lâu trong không gian kín đông đúc và ở nhà khi đang mắc bệnh hoặc cảm thấy không khỏe. Những bước nhỏ này hỗ trợ việc đeo khẩu trang, nhất là khi nhiều người cùng chia sẻ một không gian.
Ảnh minh họa: Hãy lựa chọn khẩu trang có thông tin rõ ràng, vừa khuôn mặt và dùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
N99 có phải lúc nào cũng tốt hơn?
Con số hoặc ký hiệu lọc cao hơn có thể hấp dẫn, nhưng khẩu trang lọc mạnh hơn chưa chắc là lựa chọn phù hợp nhất cho tất cả mọi người. Một số loại có thể tạo cảm giác cản trở hô hấp nhiều hơn, đặc biệt khi đeo lâu hoặc vận động. Nếu khẩu trang quá khó chịu, người dùng dễ kéo xuống, tháo ra hoặc đeo sai cách; khi đó, ưu điểm trên lý thuyết không còn nhiều ý nghĩa.
Với việc đi lại hằng ngày, nên chọn khẩu trang có hiệu năng phù hợp, vừa khít và có thể đeo liên tục trong khoảng thời gian cần thiết. Nếu bạn có bệnh hô hấp, bệnh tim mạch, thường xuyên chóng mặt hoặc cảm thấy khó thở khi đeo, hãy trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn. Trẻ em cũng cần khẩu trang vừa kích cỡ khuôn mặt; khẩu trang người lớn rộng không thể che kín hiệu quả cho trẻ.
Đặc biệt, râu quai nón hoặc tóc nằm ở vị trí tiếp xúc giữa khẩu trang và mặt có thể làm tăng khe hở. Với khẩu trang cần độ kín cao, yếu tố này đáng lưu ý. Nếu cần thiết bị bảo hộ theo yêu cầu công việc, cần được hướng dẫn chọn cỡ và kiểm tra độ kín phù hợp.
Khi nào nên thay hoặc bỏ khẩu trang?
Thời gian sử dụng phụ thuộc vào loại khẩu trang và hướng dẫn của nhà sản xuất. Khẩu trang dùng một lần nên được thay khi bị ẩm, bẩn, rách, biến dạng, khó thở hơn bình thường hoặc không còn ôm khít. Không nên tiếp tục sử dụng một chiếc khẩu trang đã bị vò nhàu, dây đeo lỏng hay lớp vật liệu hư hỏng chỉ vì nhìn bên ngoài vẫn còn nguyên.
Không tự ý giặt, phơi nắng, xịt cồn hay dùng nhiệt để “khử khuẩn” khẩu trang lọc hạt dùng một lần, trừ khi nhà sản xuất hướng dẫn rõ ràng. Những cách này có thể làm hỏng cấu trúc lọc mà mắt thường không nhìn thấy. Khẩu trang vải thì cần được giặt và làm khô theo hướng dẫn, đồng thời thay mới nếu vải giãn, sờn hoặc không còn giữ được hình dạng.
Khi mua khẩu trang, nên chọn nơi bán đáng tin cậy, giữ lại thông tin sản phẩm và đọc kỹ hướng dẫn. Hãy cảnh giác với những lời quảng cáo như “lọc 100% mọi loại bụi”, “chống mọi virus” hoặc “dùng mãi không cần thay”. Hiệu quả phụ thuộc vào tiêu chuẩn, tình trạng sản phẩm, độ vừa vặn và cách sử dụng; không có một lời cam kết chung nào thay thế được những yếu tố đó.
Cách chọn nhanh cho người thường xuyên di chuyển
Nếu bạn đi đường bụi rồi đến nơi đông người, hãy bắt đầu bằng ba câu hỏi: khẩu trang có thông tin và nguồn gốc rõ ràng không; có ôm khít khuôn mặt mà vẫn đeo được thoải mái không; và có hướng dẫn cụ thể về cách dùng, thay hoặc bảo quản không? Với nhu cầu lọc hạt, hãy tìm hiểu các dòng khẩu trang lọc hạt có tiêu chuẩn được công bố, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc số lớp. Khi tới nơi đông người, tiếp tục đeo đúng cách, tránh chạm vào mặt ngoài và kết hợp với những biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Chiếc khẩu trang tốt nhất không nhất thiết là loại đắt nhất hay có con số lớn nhất trên bao bì. Đó là chiếc khẩu trang phù hợp với nguy cơ, có thông tin đáng tin cậy, vừa với khuôn mặt và được sử dụng đúng cách. Dành thêm một phút để kiểm tra độ ôm, chỉnh nẹp mũi và thay sản phẩm khi cần có thể giúp việc bảo vệ trở nên thiết thực hơn mỗi ngày.
Bạn có thể tham khảo các sản phẩm tại N99 trên Shopee.
